Oranjegekte en AI-hallucinaties

Door: René van Wezel

Eind mei passeerde een Mesodinium bloei uit de Oosterschelde de flowcytometer van Nicole Dijkman van Rijkswaterstaat. Deze oranje-rode ciliaat is mixotroof, en dankzij zijn dubbele wimperkrans is hij razendsnel uit je beeldveld verdwenen. Zo’n bloeimonster biedt dan ook een buitenkans om ze wat beter te kunnen bekijken.

Mesodinium rubrum is een vraatzuchtig beest, en een aantal exemplaren gingen op moment van fixatie klaarblijkelijk helemaal hooligan op een dinoflagelaat Oblea rotunda. De tijd van het jaar speelde mee om daar van allerhande gedragingen in te herkennen. Antropocentrisme is de bioloog per slot van rekening niet vreemd.

Een SEM-plaatje is uiteindelijk maar zwart-wit, en vraagt erom om ingekleurd te worden. SEM beelden worden vaak ingekleurd met beeldbewerkingstools om bepaalde structuren uit te lichten.
Met alle heisa rondom AI en beeldmanipulatie, is het wel aardig daarvoor ChatGPT eens te proberen: kleur de dino in als een voetbal, maak de ciliaten oranje-wit en geef het een grasveld als achtergrond.

Dat viel toch tegen, je moet bijvoorbeeld heel precies aangeven hoe die voetbal ingekleurd moet worden. Zelfs na benadrukken dat oranje en witte platen elkaar moet afwisselen op de bal, gaat het niet helemaal goed. Snel is het ook al niet. En nu blijkt het zelfdenkende AI-systeem ook nog eens dezelfde kwalen te hebben als zijn tekstuele evenknie: zonder details tot zijn beschikking, verzint het systeem zelf een invulling. Ook al heb ik nadrukkelijk aangegeven om de oppervlaktestructuur van de dinovoetbal zichtbaar te laten na bewerking, ChatGPT legt een zelf bedachte structuur over de platen en de kop van de ciliaten. Ook heel verrassend was de invulling van het detritus tussen ciliaat en dino: dat werden netjes gestructureerde brokstukjes die wel erg doen denken aan restanten van kiezelwierschaaltjes! Mmhm.

Bij aanbieding van een foto met hogere resolutie gaat het wel beter met de schaalstructuur van de voetbal, maar zeker het detritus wordt nog steeds gemodificeerd tot ‘herkenbare’ structuurelementen.

Het was al wel bekend dat ChatGPT details ‘bijrommelt’ bij het genereren van teksten. Iets soortgelijks doet hij dus ook bij foto’s, met name als het oorspronkelijke beeld te weinig detail bevat.

Voorzichtig aan dus, met het gebruik van deze nieuwe AI-technieken!